Geen enkel veulen wordt bang geboren
Dieren die met mensen leven, worden vaak getraind om gewenst gedrag te vertonen. Dat gebeurt op allerlei manieren. Sommige methodes zijn vriendelijker dan andere. De paardensport maakt bijvoorbeeld veel gebruik van straf, zoals een tik met de zweep of druk via het bit. Dat is jammer, want onderzoek laat zien dat het belonen van een paard zorgt voor minder stress en meer vertrouwen. Het goede nieuws: trainen kan heel goed zónder pijn of dwang.
Waarom trainen zinvol kan zijn
Trainen kan dieren helpen om minder angst of stress te ervaren in de omgang met mensen. Bij veel dieren gebeurt dat al op een positieve manier. Denk bijvoorbeeld aan het socialiseren van honden en katten of een olifant die uit zichzelf naar een ander verblijf loopt tijdens het schoonmaken. Dat werkt omdat deze dieren worden beloond in plaats van gestraft. Ze krijgen iets wat ze prettig vinden, zoals aandacht of eten.
Ook paarden kunnen op deze manier leren. Steeds meer mensen trainen hun paard met belonen, dat noem je positieve bekrachtiging. Dat maakt de samenwerking veiliger en prettiger voor mens én dier. Met deze benadering kunnen activiteiten tussen mens en paard ook verrijkend zijn voor een paardenleven.
Een paard leert op zijn eigen manier
Veulens zijn van nature nieuwsgierig, ze onderzoeken hun omgeving met hun mond en hoeven. Paarden ontwikkelen zich het best in een kudde met dieren van verschillende leeftijden. Ze kijken naar elkaars gedrag, hebben interactie met hun omgeving en leren zo wat veilig voelt en wat spannend is. In een kleine paddock of stal missen ze die prikkels. Een paard dat weinig meemaakt of beweegt, leert zo minder over zichzelf en zijn omgeving. Dit heeft een negatief effect op de ontwikkeling en het zelfvertrouwen van het dier.
Vier manieren van trainen
Bij het trainen van dieren wordt in de basis vaak gebruikgemaakt van 4 methodes:
- Iets prettigs toevoegen (bijvoorbeeld een snoepje geven)
- Iets prettigs wegnemen
- Iets vervelends toevoegen (bijvoorbeeld een tik)
- Iets vervelends wegnemen (zoals druk van het bit halen)
De paardensport gebruikt vooral die laatst optie. Een ruiter zet bijvoorbeeld druk op het bit en ontspant die zodra het paard gehoorzaamt. Na die pijnlijke druk voelt de ontspanning voor het paard als een opluchting. De opluchting is positief en werkt belonend, maar er is geen sprake van een toegevoegde beloning zoals een snoepje.
Bron: Fed up Fred, Janneke Koekhoven
Moeten dieren zich aanpassen aan mensen?
Tijdens het trainen moet een dier zich vrijwel altijd aanpassen aan de wil van de mens. De ruiter bepaalt bijvoorbeeld het tempo en de richting van het paard, het mag niet stilstaan of omkijken.
In de paardensport ligt de nadruk op gehoorzaamheid. Een paard mag tijdens een wedstrijd geen eigen keuzes maken. Nieuwsgierigheid van het paard en creatief gedrag wordt afgeremd. Je kan immers niet hebben dat een paard tijdens een wedstrijd iets anders gaat doen.
Beloningen met stem of snoepjes zijn zelfs vaak verboden op wedstrijden. Dwangmiddelen als strakke neusriemen, sporen, bitten en zwepen zijn de norm. Dat maakt positief trainen bijna onmogelijk te combineren met wedstrijden.
Tijd voor verandering
Met de kennis van nu is het hoog tijd dat we overstappen op een manier van trainen waarin vertrouwen centraal staat, en het welzijn van het paard voorop. Zo krijg je paarden die nieuwsgierig zijn, veel vertrouwen hebben in mensen en duidelijk kunnen aangeven wat ze ergens van vinden. Een meer gelijkwaardige relatie, die verrijkend is voor het paard, in plaats van stressvol.
In de paardensport is slaan met een zweep nog steeds vanzelfsprekend. Maar we weten nu beter: dieren leer je iets met geduld, aandacht en beloning. Niet met angst en dwang. Teken jij de petitie tegen zweepslagen?